Chi Sao

Το Wing Tsjun, στην τελευταία περίοδο εξέλιξής του, δημιούργησε κι ανέπτυξε κινητικά προγράμματα που βασίζονται στην αίσθηση της αφής. Τα προγράμματα chi sao.

Τα προγράμματα αυτά εκπαιδεύουν τα χέρια ώστε να λειτουργούν με την αίσθηση της αφής, και με τη βοήθεια των κλειδώσεων να χειρίζονται την δύναμη και τις κινήσεις του αντιπάλου με έξυπνο τρόπο.

Η αίσθηση της αφής στην κοντινή απόσταση, είναι ίσως ο μοναδικός (αποτελεσματικός) τρόπος άμυνας. Με την όραση (όταν ο αντίπαλος βρίσκεται πολύ κοντά), δεν μπορούμε να δούμε έγκαιρα μία επίθεση, ώστε να αντιδράσουμε άμεσα και αποτελεσματικά επιλέγοντας τις κατάλληλες τεχνικές.

Επιπλέον, είναι τα προγράμματα chi sao που δίνουν στο Wing Tsjun αυτές τις εκπληκτικές δυνατότητες: να μην έχει τόση μεγάλη σημασία η δύναμη, η ταχύτητα και η φυσική κατάσταση του αντιπάλου.

Παρακάτω, θα προσπαθήσουμε να κάνουμε μία μικρή ανάλυση των στόχων και της φιλοσοφίας των προγραμμάτων.

Παράγοντες που επηρεάζουν μία μάχη από κοντινή απόσταση.

Η Αυτόματη αντίδραση

Η αυτόματη αντίδραση είναι στην πραγματικότητα μια υποσυνείδητη αντίδραση του σώματος, που προκύπτει ως αποτέλεσμα ενός ξαφνικού και απροσδόκητου εξωτερικού ερεθίσματος.

Όπως για παράδειγμα όταν κάποιος ξαφνικά τρυπηθεί από μια καρφίτσα, θα τραβήξει απότομα το χέρι του χωρίς να σκεφτεί τίποτα. Αυτή η αντίδραση δεν είναι προσχεδιασμένη ούτε είναι το αποτέλεσμα μιας συνειδητής σκέψης.

Πρώτος λοιπόν στόχος της εξάσκησης στα προγράμματα chi sao, είναι να αναπτυχθεί η δυνατότητα πολύ γρήγορων (αυτόματων) αντιδράσεων και οι τεχνικές του Wing Tsjun να ενσωματωθούν στις αυτόματες αντιδράσεις του νευρικού μας συστήματος, με τη βοήθεια της αίσθησης της αφής.

Η πρακτική εφαρμογή των κινήσεων

Όλες σχεδόν οι πολεμικές τέχνες, χρησιμοποιούν κινήσεις άμυνας κι επίθεσης τυποποιημένες. Δυστυχώς όμως στην πραγματικότητα, δεν θα συναντήσουμε ποτέ έναν «κανονικό» και «σωστό» τρόπο επίθεσης, όπως οι συγκεκριμένοι τρόποι άμυνας κι επίθεσης που έχει επινοήσει κάποιος δάσκαλος.

Επίσης, στις πολεμικές τέχνες, δίνεται έμφαση στο να εκτελούνται οι κινήσεις με μια σειρά. Θα τολμούσαμε να πούμε ότι αυτές οι κινήσεις και ο τρόπος αντίδρασης, δεν διαφέρει από έναν κοινό χορό. Στο χορό όμως, οι χορευτές συνεργάζονται ακολουθώντας τα ίδια βήματα. Κι αν ο ένας από τους δύο κάνει το παραμικρό απρόσμενο λάθος, θα χαλάσει τελείως τη συνεργασία και των δύο.

Συνεπώς κάποιος που έχει εκπαιδευτεί σωστά σε επιθετικές και αμυντικές κινήσεις κατά ζευγάρια, δεν είναι απαραίτητο ότι είναι επιδέξιος και στην μάχη. Σε μια πραγματική μάχη ο τρόπος που γίνεται μια επίθεση τελείως διαφορετικός από οποιαδήποτε «κανονική» κίνηση. Μια τέτοια «άτσαλης» επίθεση, είναι σχεδόν αδύνατο να αποκρουστεί με μία «κανονική» τεχνική.
Από εκεί βγήκε άλλωστε και η έκφραση: «Ξέρω καράτε! …Κι εγώ βαράτε!»

Επόμενος λοιπόν στόχος της εκπαίδευσης στο chi-sao, είναι οι κινήσεις μας πάντα να ταιριάζουν στις κινήσεις του αντιπάλου. Κι εδώ η αίσθηση της αφής είναι αυτή που με εύκολο τρόπο και χωρίς καμία σκέψη προσαρμόζει τις τεχνικές μας, ώστε να είναι κατάλληλες και να αντιμετωπίζουν με έξυπνο τρόπο τις κινήσεις του αντιπάλου.

Ο παράγοντας Χρόνος

Σε μία πραγματική μάχη, όταν κάποιος επιτίθεται δεν μας αφήνει καθόλου χρόνο να σκεφτούμε ποιες κινήσεις πρέπει να κάνουμε για να αντιδράσουμε. Επομένως όσο πιο πολύπλοκη είναι μια κίνηση, τόσο μικρότερη άξια έχει στην πρακτική της εφαρμογή.

Το Wing Tsjun χρησιμοποιεί πολύ απλές και σύντομες κινήσεις, για να μπορούν να εκτελούνται σε λιγότερο χρόνο. Με απλό και φυσικό τρόπο, αντιμετωπίζει αποτελεσματικά οτιδήποτε, σε ελάχιστο χρόνο και με ελάχιστες ενέργειες.

Η Ανεξαρτησία της κίνησης από τη συνειδητή σκέψη

Για να μπορέσουμε να κάνουμε μία σωστή αμυντική τεχνική, πρέπει να συμβούν τα εξής:

  • Να δούμε την επίθεση να ξεκινάει.
  • Η όραση να στείλει αυτή την πληροφορία στον εγκέφαλο, καθώς και τα χαρακτηριστικά της επίθεσης. (Με ποιο χέρι, ποιος είναι ο στόχος, ποια είναι η τροχιά της κίνησης κλπ).
  • Να επεξεργαστεί ο εγκέφαλος αυτά τα στοιχεία και να δώσει την εντολή στο σωστό χέρι να εφαρμόσει την κατάλληλη αμυντική κίνηση.
  • Να εκτελέσουμε την τεχνική αυτοάμυνας.

Ας μη λάβουμε καλύτερα υπόψη μας και το γεγονός ότι το μάτι μπορεί εύκολα να ξεγελαστεί από μια προσποίηση και να δώσει λάθος πληροφορία…

Όλες αυτές οι λειτουργίες για να γίνουν, απαιτούν δύο δέκατα του δευτερολέπτου, που είναι ένας πολύ καλός χρόνος αντίδρασης. Αν όμως λάβουμε υπόψη μας ότι αυτός που επιτίθεται χρειάζεται μόλις ένα δέκατο του δευτερολέπτου για να χτυπήσει, δηλαδή το μισό χρόνο, θα καταλάβουμε ότι είμαστε χαμένοι με μαθηματική ακρίβεια!

Με τα προγράμματα chi-sao, παρακάμπτουμε όλες τις ενδιάμεσες ενέργειες που αναφέραμε πιο πάνω: να δούμε πρώτα την επίθεση να ξεκινάει, ο εγκέφαλος να επεξεργαστεί αυτή την πληροφορία, και μετά να δώσει εντολή για την κατάλληλη αντίδραση.

Με την αίσθηση της αφής, η αντίδραση μας γίνεται ταυτόχρονα με την κίνηση του αντιπάλου. Νοιώθουμε την επίθεση να ξεκινάει και η άμυνά μας λειτουργεί όπως και τα αντανακλαστικά μας: αυτόματα και χωρίς καμία σκέψη.

Πλεονεκτήματα που προσφέρει η εξάσκηση στα προγράμματα Chi-Sao.

Η Αφή αντικαθιστά την Όραση

Κάνοντας καλή χρήση της αίσθησης της αφής και των αντανακλαστικών μας, αντί να περιμένουμε από την όραση να δει το χτύπημα να ξεκινάει, η αφή δίνει το ερέθισμα για μία γρήγορη αυτόματη αντίδραση και μάλιστα ταυτόχρονα με την επιθετική κίνηση του αντιπάλου.

Κάνουμε μια επίθεση ή αμυνόμαστε απλά επειδή το νιώθουμε και όχι χρησιμοποιώντας το μυαλό μας.

Έτσι μπορούμε να πούμε ότι ελευθερωνόμαστε από την διαδικασία των τριών βημάτων: να δούμε, να σκεφτούμε και να εκτελέσουμε, και προχωράμε στη διαδικασία των δυο βημάτων: να αντιληφθούμε και να εκτελέσουμε.

Ταυτόχρονος έλεγχος και των δύο χεριών

Με το chi-sao αναπτύσσεται η επιδεξιότητα να ελέγχουμε και τα δυο μας χέρια ταυτόχρονα καθώς εκτελούν διαφορετικές εργασίες. Το κάθε χέρι λειτουργεί ανεξάρτητα από το άλλο και χωρίς να επηρεάζεται από αυτό.

Mπορούμε π.χ. καθώς εξουδετερώνουμε μία ξαφνική επίθεση με το ένα χέρι, το άλλο χέρι να νιώσει ένα ακάλυπτο σημείο του αντιπάλου και να κάνει μία αντεπίθεση.

Αυξάνεται η δύναμη των κλειδώσεων

Η σωστή χρήση των κλειδώσεων είναι το κλειδί της επιτυχίας στο Wing Tsjun.

Με την εξάσκηση στο chi-saο αυξάνεται πολύ η δύναμη τους και χρησιμοποιούνται σαν μοχλοί κι ελατήρια. Η δύναμη που μπορούν να εφαρμόσουν με αυτό τον τρόπο λειτουργίας, είναι κατά πολύ, πολλαπλάσια του βάρους του σώματος. Αυτό, δίνει την ικανότητα να μπορεί κάποιος να βγάζει εκτός μάχης τον αντίπαλο του μέσα σε μερικά δευτερόλεπτα.

Μπορούμε να παρομοιάσουμε τα χέρια ενός εκπαιδευμένου στο chi-sao σαν δύο χοντρά, αλλά ευλύγιστα ελατήρια που πιέζουν προς το στόχο:

  • «Κολλάνε» πάνω στα χέρια του αντιπάλου καθώς έρχονται σε επαφή.
  • Λυγίζουν όταν δέχονται πίεση.
  • Εκτρέπουν με τη βοήθεια των κλειδώσεων τη δύναμη της επίθεσης.
  • Ελευθερώνονται όταν εκτραπεί η δύναμη και τεντώνουν με δύναμη προς τον στόχο.

Επίλογος

Σκοπός της εξάσκησης στα προγράμματα chi sao

Ο σκοπός του chi-sao δεν είναι να μας μάθει ορισμένες τεχνικές των χεριών. Είναι η ανάπτυξη της αίσθησης της αφής με τέτοιο τρόπο, ώστε να μπορούν τα χέρια να εκτελούν αυτόματα όποιες κινήσεις χρειάζονται, για να αντιμετωπίσουν τις κινήσεις του αντίπαλου χωρίς την παρέμβαση της όρασης και του εγκεφάλου.

Σε προχωρημένο στάδιο, αποκτά κάποιος την ικανότητα ακόμα και με κλειστά μάτια να αντιμετωπίζει έναν αντίπαλο σε μια ελεύθερη μάχη, βασιζόμενος μονό στην αίσθηση της αφής.

Όσο βελτιώνονται οι ικανότητες μας, όλα γίνονται πιο απλά. Παρατάμε τις δικές μας αυθόρμητες διαθέσεις και ακολουθούμε τις κινήσεις του αντιπάλου όπως χρειάζεται, χωρίς να βασιζόμαστε σε καμία κίνηση.

Αυτό είναι και το υψηλότερο επίπεδο των πολεμικών τεχνών, όπου η τέχνη της μάχης μεταβάλλεται σε φιλοσοφία.